Een concreet voorbeeld van hoe je RobotWise binnen het thema psychologische veiligheid kunt inzetten in een workshop of training én wat zo’n werkvorm zichtbaar en laagdrempelig bespreekbaar kan maken.
Psychologische veiligheid is het gedeelde gevoel binnen een team dat het veilig is om sociale risico’s te nemen. Het draait om het vertrouwen dat niemand zal worden gestraft, vernederd of buitengesloten wanneer hij of zij een idee deelt, vragen stelt, zorgen uitgeeft of openlijk fouten toegeeft.
Vier aspecten van psychologische veiligheid in teaminteractie
Binnen bekende organisatiemodellen (zoals het onderzoek van Amy Edmondson) wordt psychologische veiligheid in teaminteracties opgebouwd rond vier essentiële gedragsdimensies:
1. Inclusie en erbij horen (welkom voelen)
Kenmerken: Hoge mate van openheid, respect voor diversiteit.
Gedrag: Het team zorgt ervoor dat elk individu zich gewaardeerd voelt om wie hij of zij is. Elk teamlid krijgt een stem en wordt actief betrokken bij het proces.
2. Leren en vragen durven stellen (veilig leren)
Kenmerken: Hoge nieuwsgierigheid, lage angst voor fouten.
Gedrag: Teamleden voelen zich vrij om vragen te stellen, te experimenteren en hulp te vragen wanneer iets niet lukt, zonder bang te zijn voor een negatief oordeel.
3. Bijdragen en verschil maken (waarde toevoegen)
Kenmerken: Hoge mate van autonomie, benutten van talent.
Gedrag: Leden voelen de ruimte om hun eigen ideeën en vaardigheden in te zetten om doelen te bereiken. Initiatief wordt aangemoedigd en gewaardeerd.
4. Uitdagen en status quo bevragen (constructief schuren)
Kenmerken: Hoge kritische denkkracht, moed tot verandering.
Gedrag: Deelnemers durven aannames ter discussie te stellen, kritiek te uiten op het bestaande proces en onconventionele ideeën aan te dragen om beter te worden.
Zo zet je RobotWise in | de oefening
Een team van 3 tot 4 personen krijgt de opdracht om de robot Dash een fysiek parcours (met obstakels) te laten afleggen naar een einddoel. Dash mag echter alleen worden aangestuurd via de tablet.
De oefening bestaat uit vier rondes. In elke ronde neemt de groepsdynamiek een specifieke focus aan op het gebied van psychologische veiligheid:
Ronde 1: Inclusie en erbij horen
Elk teamlid levert verplicht één unieke beweging of actie aan voor Dash (bijvoorbeeld: draai een rondje, maak een geluid of rij 30 cm). Het gehele team stelt de route vast door alle inbreng van ieder teamlid te integreren, zonder ideeën vooraf af te keuren.
Ronde 2: Leren en vragen durven stellen
Het team krijgt een ingewikkelder deel van het parcours. De regel is dat er pas geprogrammeerd mag worden als iedereen de stappen begrijpt. Ieder teamlid krijgt de expliciete taak om ‘stop’ te roepen en vragen te stellen als iets onduidelijk is of als er een mogelijke denkfout dreigt.
Ronde 3: Bijdragen en autonomie
De taken op de tablet worden verdeeld op basis van individuele talenten (bijv. de één test de sensoren, de ander bouwt de logica). Elk teamlid is verantwoordelijk voor zijn eigen module in de code en krijgt de volledige ruimte en het vertrouwen van de rest om dit uit te voeren.
Ronde 4: Uitdagen en status quo bevragen
Het team krijgt een vastgestelde (maar inefficiënte) route. Eén teamlid krijgt de rol om ‘de uitdager’ te zijn en moet de gekozen strategie bekritiseren. Het team leert om te gaan met tegendraadse inzichten en zoekt samen naar een slimmere, snellere programmering.
Wat maakt deze werkvorm zichtbaar?
De reflectie op de veiligheidsthema’s vormt een belangrijk onderdeel van de oefening. De robot Dash werkt in deze oefening als een fysieke spiegel voor de onderstroom in de teaminteractie:
Onderdrukking of ruimte voor inbreng wordt direct zichtbaar
Reflectie: Dash voert exact uit wat er in de software staat. In Ronde 1 merken teams hoe snel dominante stemmen het overnemen als er niet bewust ruimte wordt gemaakt voor stilgehouden ideeën.
Kwetsbaarheid en fouten maken omarmen
Reflectie: In ronde 2 ontdekt het team dat het herstellen van een programmeerfout van Dash géén individuele faalervaring is, maar een leermoment voor het hele team. Het ‘stop’ roepen voorkomt dat Dash tegen een obstakel botst.
Vertrouwen in talent en invloed ervaren
Reflectie: In ronde 3 ervaren teamleden hoe het voelt om echte verantwoordelijkheid te dragen voor een stukje van de code. Deelnemers reflecteren op de vraag: durf ik te bouwen op de inbreng van mijn collega, of ga ik stiekem alles controleren?
Constructieve wrijving benutten
Reflectie: In ronde 4 ervaart het team dat kritiek op het parcours niet persoonlijk is, maar nodig om te innoveren. Dash rijdt sneller door de finish juist dát iemand het aangedurfd heeft om de status quo te bevragen.
Van een abstract begrip naar een bespreekbare ervaring
Met deze oefening krijgt psychologische veiligheid een concrete plek in de teaminteractie. Wat gebeurt er wanneer iemand een vraag stelt, een fout maakt, een ander idee heeft of de gekozen aanpak ter discussie stelt? De robot en de gezamenlijke opdracht maken gedrag en interactie zichtbaar en geven daarmee een laagdrempelige aanleiding voor reflectie en gesprek.
Wat herkennen jullie in de eigen teaminteractie?
De kracht zit in het gesprek na de oefening: wat zagen en ervaarden deelnemers, wat herkennen zij daarvan in hun dagelijkse samenwerking en welke ruimte willen zij elkaar daarin geven?
Wil jij jouw trainersportfolio verrijken met een ervaringsgerichte methodiek waarmee je thema’s als psychologische veiligheid zichtbaar en bespreekbaar maakt? Neem contact met ons op en ervaar zelf de kracht van ervaringsgericht leren met robots.
